Củ Dòm và Bình Vôi Đỏ Có Phải Là Một Loài?
Với sự đa dạng về loài và phân bố rộng ở nhiều vùng sinh thái nên có một số loài cây dược liệu được gọi với các tên rất khác nhau. Điều này đã gây ra sự phức tạp và đôi khi tranh cãi liệu các cây này là cùng một loài hay khác loài?
Việc phân loại thực vật nói chung và đặc biệt phân biệt một số loài có mối quan hệ gần gũi với nhau đôi khi rất khó nếu chỉ dựa vào hình thái.
Trong phạm vi bài viết này, chúng ta sẽ bàn về Củ dòm hay củ gà ấp với Bình vôi đỏ.
Thực tế, củ dòm vẫn thường được gọi là củ gà ấp. Tuy nhiên, cây Bình vôi đỏ khác hẳn với cây Củ dòm
1. Củ dòm có tên khoa học là: Stephania dielsiana Y.C. Wu
Theo các tài liệu thực vật học chính thống như Từ điển cây thuốc Việt Nam (TS. Võ Văn Chi) và hệ thống phân loại của Viện Dược liệu, loài cây có đặc điểm cành hoa đỏ, cánh tràng hoa đỏ và nhựa củ màu đỏ được định danh khoa học là Stephania dielsiana Y.C. Wu.
Tùy vào vùng miền và đặc điểm quan sát, người dân đã đặt cho loài này những cái tên khác nhau:
- Củ Dòm: Đây là tên gọi phổ biến tại các vùng núi phía Bắc và khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Tên gọi này nhấn mạnh vào giá trị dược liệu “quý hiếm”, thường được các thầy thuốc săn đón để trị các bệnh về tiêu hoá, xương khớp và an thần
- Củ Gà Ấp: Đây là tên gọi mang tính tượng hình sâu sắc trong dân gian. Do đặc tính sinh thái của loài Stephania dielsiana là phần củ thường không chìm sâu mà nằm bán lộ thiên ngay trên mặt đất, có hình dáng tròn thuôn xù xì, nhìn từ xa rất giống một con gà đang nằm ấp tổ.
Củ dòm thường có hình thon dài, trông giống tư thế con gà đang ấp trứng nên mới có tên là “củ gà ấp”.
2. Củ Bình vôi đỏ có tên khoa học là: Stephania rotunda Lour
- Theo một số nguồn tra cứu, cây bình vôi đỏ có chứa hàm lượng alkaloid chủ yếu là Rotudin cao, cao hơn hẳn so với bình vôi trắng.
- Một số nguồn thông tin khác như theo GS. Đỗ Tất Lợi trong cuốn “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” đã mô tả chi tiết các loài trong chi Stephania và chỉ rõ sự khác biệt về màu sắc nhựa cây là căn cứ phân loại quan trọng.
Củ bình vôi đỏ thường có hình cầu tròn, kích thước rất lớn, mọc phình to ngay trên mặt đất hoặc trong các kẽ đá. Củ là phần phình to của thân.
LIÊN HỆ
Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài
📍 Địa chỉ: Thôn Vân Đài, xã Chí Hoà, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
📞 Điện thoại: 0983 926 497
📲 Tư vấn Zalo 24/7: 0983 926 497
- Cơ sở 1: Thôn Vân Đài, xã Hồng Minh, Hưng Yên;
- Cơ sở 2: xóm Tam Văn, xã Văn Miếu, Phú Thọ;
- Cơ sở 3: Khu Phú Cường, xã Minh Hoà, Phú Thọ.
