Cây Dừa cạn – Dược liệu quý trong điều trị ung thư và tiểu đường

Cây Dừa cạn (Catharanthus roseus) là một loài cây dược liệu thuộc họ Trúc đào (Apocynaceae), được biết đến rộng rãi với khả năng hỗ trợ điều trị ung thư, tiểu đường và cao huyết áp. Loài cây này không chỉ có giá trị y học trong y học cổ truyền mà còn là nguyên liệu quý trong sản xuất dược phẩm hiện đại.

1. Giới thiệu về cây Dừa cạn

Tên khoa học: Catharanthus roseus
Họ thực vật: Apocynaceae (họ Trúc đào)
Tên gọi khác: Dừa cạn, Hải đằng, Trường xuân hoa, Periwinkle (tên tiếng Anh), Dương giác thảo

Mô tả chung:

Dừa cạn là loài cây thân thảo sống lâu năm, cao từ 30–60 cm, có nhiều nhánh, thân mọc đứng hoặc bò. Lá mọc đối, hình bầu dục thuôn dài, đầu nhọn, có màu xanh sẫm. Hoa mọc đơn độc ở nách lá, có năm cánh màu hồng, trắng hoặc tím nhạt. Quả dạng nang, chứa nhiều hạt nhỏ.

Phân bố:

Cây Dừa cạn có nguồn gốc từ Madagascar, hiện nay được trồng phổ biến ở khắp các vùng nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Cây thường được trồng làm cảnh, đồng thời khai thác để làm thuốc ở các vùng đồng bằng, trung du và miền núi.

Thành phần hóa học:

Cây chứa hơn 70 alkaloid, trong đó đáng chú ý nhất là vinblastine và vincristine – hai hoạt chất có khả năng ức chế tế bào ung thư. Ngoài ra còn có loạt hoạt chất khác như lochnericine, vindoline, catharanthine, serpentine, flavonoid, saponin và tannin.

2. Trồng và thu hái

Thời điểm và vụ trồng:

1. Thời điểm trồng: Vụ xuân hoặc đầu mùa mưa (tháng 3–5) là thời điểm thích hợp để cây sinh trưởng tốt.
2. Điều kiện sinh trưởng: Cây ưa sáng, thích hợp với đất tơi xốp, thoát nước tốt, pH trung tính (6.0–7.5).

Phương pháp nhân giống:

1. Nhân giống bằng hạt: Hạt giống được ngâm trong nước ấm 6–8 giờ, sau đó gieo vào bầu hoặc thẳng ra luống. Sau 7–10 ngày hạt nảy mầm. Khi cây con cao khoảng 10–15 cm thì có thể đem trồng.
2. Nhân giống bằng cành: Chọn các cành bánh tẻ, cắt đoạn 10–15 cm, giâm vào đất ẩm hoặc giá thể. Sau 2–3 tuần cành bén rễ có thể đem trồng.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc:

1. Khoảng cách trồng: 30 x 40 cm.
2. Bón phân: Sử dụng phân hữu cơ hoai mục kết hợp NPK. Bón lót trước khi trồng và bón thúc định kỳ mỗi 20–25 ngày/lần.
3. Tưới nước: Tưới ẩm thường xuyên, nhất là trong mùa khô.
4. Phòng bệnh: Theo dõi sâu ăn lá, nấm gây thối gốc – cần xử lý bằng các chế phẩm sinh học an toàn.

Thu hái và sơ chế:

1. Bộ phận dùng: Toàn cây, bao gồm thân, lá, rễ.
2. Thời điểm thu hái: Sau 4–6 tháng trồng, có thể thu hoạch toàn cây. Thu hoạch lúc cây ra hoa là tốt nhất.
3. Sơ chế: Cây sau khi thu hoạch rửa sạch, cắt nhỏ, phơi trong bóng râm hoặc sấy ở nhiệt độ thấp để giữ hoạt chất.

3. Công dụng của cây Dừa cạn

Công dụng trong y học cổ truyền:

1. Thanh nhiệt, lợi tiểu, hạ huyết áp.
2. Hỗ trợ điều trị tiểu đường, tiêu viêm.
3. Làm dịu thần kinh, trị mất ngủ, suy nhược thần kinh.

Công dụng trong y học hiện đại:

1. Chống ung thư: Hai hoạt chất vinblastine và vincristine từ Dừa cạn được dùng trong điều trị ung thư máu, ung thư lympho Hodgkin, ung thư vú, phổi.
2. Hạ đường huyết: Các chiết xuất từ cây giúp giảm lượng đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường type 2.
3. Hạ huyết áp: Một số alkaloid có tác dụng làm giãn mạch, hỗ trợ hạ huyết áp tự nhiên.

\

Liên hệ:

Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài
📍 Địa chỉ: Thôn Vân Đài, xã Chí Hoà, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
📞 Điện thoại: 0983 926 497
📲 Tư vấn Zalo 24/7: 0983 926 497

1. Cơ sở 1: Thôn Vân Đài, xã Hồng Minh, Hưng Yên;
2. Cơ sở 2: xóm Tam Văn, xã Văn Miếu, Phú Thọ;
3. Cơ sở 3: Khu Phú Cường, xã Minh Hoà, Phú Thọ.

Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài chuyên cung cấp giống các loại cây dược liệu quý với chất lượng đảm bảo, kèm theo hướng dẫn trồng, chăm sóc và chế biến đạt tiêu chuẩn dược liệu sạch. Ngoài cây Dừa cạn, hợp tác xã còn cung cấp nhiều giống dược liệu khác như: Hoài sơn, Giảo cổ lam, Đinh lăng, Sâm cau, Hà thủ ô, Ba kích tím…