KỸ THUẬT TRỒNG CÂY GIẢO CỔ LAM

1.Đặc điểm cây giảo cổ lam

1. Cây  Giảo cổ lam tên khoa học Gynostemma pentaphyllum thuộc họ bí (Cucurbitaceae). là một loại thuốc quý do cây này chứa nhiều hợp chất
2. có công dụng chữa bệnh huyết áp, máu nhiễm mỡ, bệnh  đường huyết và tim mạch.
3. Cây giảm cổ lam còn đường gọi là cỏ trường thọ (Trung Quốc), phúc ẩm thảo (Nhật Bản), cây trường sinh, dền toòng, cổ yếm, ngũ diệp sâm.
4. Giảo cổ lam là một loại thực vật thân thảo, dây leo, nách lá có các tua cuốn đơn để leo.
5. Lá của cây giảo cổ lam có đặc điểm là lá kép hình chân vịt, lá xòe ra giống các ngón tay trên bàn tay.
6. Mỗi cành có từ 5 – 7 lá, hoặc cũng có khi 9 lá. Bề mặt lá sần sùi, mặt trên của lá có màu xanh lục đậm, mặt dưới có màu nhạt hơn.
7. Hoa của cây giảo cổ lam mọc thành từng cụm giống cái chùy, gồm nhiều hoa nhỏ có màu trắng, cánh hoa xòe ra và rời nhau như hình sao, có 3 vòi nhụy ở bầu.
8. Quả của cây giảo cổ lam có hình cầu với đường kính khoảng 5 – 9mm, có màu đen khi chín.
9. Để giảo cổ lam sinh trưởng và phát triển tốt, nên trồng ở những vùng núi cao (từ 700 đến 3.000m so với mặt nước biển) có điều kiện khí hậu mát mẻ, nhiệt độ trung bình từ 15-250C, độ ẩm không khí đạt từ 70-95%, đất giữ được ẩm và thoát nước tốt.
10. Cây giảo cổ lam là cây ưa khí hậu mát mẻ, khi trồng dảy có thể chịu được ánh sáng mạnh.

Cây giảo cổ lam

Phân loại: Giảo cổ lam được chia làm 3 loại tùy vào đặc điểm của lá:

Giảo cổ lam 3 lá :

1. Cây tươi: 3 lá, dây khá lớn, có vị ngọt, không đắng
2. Khi phơi khô : giảo cổ lam 3 lá không có mùi thơm , khi pha vị nhạt, không có vị đắng.
3. Tác dụng : Hiệu quả đuề trị của giảo cổ lam 3 lá không cao, ít dùng trong y học và đang được nghiên cứu.

Giảo cổ lam 5 lá (ngũ diệp sâm)

1. Cây tươi : dây nhỏ, dây có 5 lá, có vị đắng
2. Giảo cổ lam 5 lá mọc trên các núi đá vôi ở độ cao 1000m so với mực nước biển ( giảo cổ lam 5 lá có nhiều ở Hòa Bình, Sapa Lào Cai), cây không mọc ở đất thông thường
3. Phơi khô: giảo cổ lam dậy mùi hương đặc trưng
4. Pha với nước sôi: uống có vị đắng, ngọt hậu, rất thơm
5. Tác dụng: Tốt cho sức khỏe, dùng làm trà uống thay nước

Giảo cổ lam 7 lá

1. Cây tươi : dây lớn, dây có 7 lá, khi tươi có vị đắng, ngọt hầu
2. Giảo cổ lam 7 lá mọc và phát triển rất mạnh ở các vùng đồi núi , kể cả ven đường, bờ rào, bụi rậm. giảo cổ lam 7 lá chỉ mọc ở vùng núi Hoàng Liên Sơn. Sapa Lào Cai là dạng tự nhiên, tinh chất rất tốt
3. Phơi khô: giảo cổ lam không có hương đặc trưng, uống khá đắng, nên kết hợp với cỏ ngọt, cam thảo để uống
4. Pha với nước sôi: uống có vị rất đắng và hơi khó uống, có thể kết hợp cỏ ngọt thành bài thuốc chữa tiểu đường khá hiệu nghiệm
5. Tác dụng: loại giảo cổ lam được thế giới sử dụng tốt cho sức khỏe, dùng làm trà uống thay nước.

2.Chọn giống và đất để ươm trồng

1. Chọn hom bánh tẻ ở những vườn cây gốc có thời gian sinh trưởng từ 3 đến 5 tháng tuổi.
2. Hom giống phải sạch sâu bệnh và có từ 3 đến 4 đốt (mắt), có 3 – 4 lá, dài khoảng 20 – 30cm.
3. Hom cắt bằng dao sắc, không bị dập nát, sây sát. Vết cắt hai đầu hom giâm cách mắt 4 – 5 cm.
4. Đất  dùng để ươm trồng cây Giảo cổ lam phải đảm bảo các điều kiện sau:
5. Chọn đất cát pha với tỉ lệ cát nhiều (1 đất: 3 cát)
6. Đất phải sạch sâu bệnh, cỏ dại, tơi xốp, giữ ẩm và thoát nước tốt
7. Lên luống cao từ 20 đến 25 cm để dễ thoát nước.

3. Thời vụ ươm trồng:

1. Thời vụ ươm trồng cho tỷ lệ sống cao nhất: từ tháng 2 đến tháng 4 hàng năm (do có mưa xuân, thời tiết ẩm) đạt tỷ lệ sống > 90%, thời gian ra rễ và mầm mới trong 2 tuần (10-12 ngày).
2. Sau khi cắt xong hom nhúng phần gốc vào dung dịch kích ra rễ và ngâm trong 5 phút.
3. Tiến hành rạch hàng rộng 10 cm theo chiều ngang luống, các hom giâm đặt sát nhau (mật độ 50-1000 hom/m2). Rạch hàng thứ 2 lấp đất cho hàng 1 và cứ làm vậy cho kín. Lấp đất kín ít nhất 2 đốt của hom giâm. Khi giâm xong, tưới nước đều mặt luống. Lượng nước tưới chỉ vừa đủ cho đất ẩm trong suốt quá trình ươm cây.
4. Ngoài ra, có thể giâm hom trong bầu để dễ dàng tách cây ra trồng: Giâm hom vào tháng 2, 3 sẽ trồng vào tháng 3,4; Giâm hom vào tháng 9, 10 sẽ trồng vào tháng 10, 11.

4.Kỹ thuật chăm cây non:

1. Sau khi giâm xong, dùng bình ô doa tưới nước đều mặt luống.
2. Lượng nước tưới cho đất ẩm (ngày 2 lần sáng sớm và chiều mát), làm giàn mái che để tránh ánh nắng trực tiếp và mưa to làm cây bị thối.
3. Dùng Pisomix – Y15 (ra rễ cực mạnh), hòa loãng 10g cho 1 bình ô doa 10 lít tưới đều cho 5 – 7m vườn ươm và cứ 5 ngày tưới lại 1 lần, tưới từ 3 – 4 lần. Trong giai đoạn này, che nylon và lưới đen để tránh ánh sáng mạnh ảnh hưởng đến cây con đang giâm hom.
4. Sau giâm 15 – 20 ngày, tưới bổ sung dinh dưỡng bằng nước phân lân (hoặc NPK) loãng (5kg/1 sào).
5. Sau 15-20 ngày các hom cây non ra rễ và phát triển bình thường. Ngừng bón phân vô cơ trước khi tách cây con ra trồng khoảng 10 ngày. Hom giâm nếu đầy đủ điều kiện thuận lợi, sau 15 – 20 ngày sẽ ra rễ.
6. Sau 30 – 45 ngày kể từ ngày giâm hom và có mầm phát triển 5 – 10 cm, không sâu bệnh có thể bứng cây ra ruộng trồng.

5 .Kỹ thuật trồng:

Đất được cày ải, để ải 20-30 ngày, đập nhỏ, nhặt sạch cỏ dại, tạp chất. Lên luống cao 25-30 cm, rộng 1-1,2 m, có rãnh luống để thuận tiện đi lại chăm sóc và thu hoạch.Chọn những cành giảo cổ lam có mầm to khỏe trong vườn ươm đưa ra ruộng sản xuất. Tách cây đã ra rễ và ra chồi hoặc tách hom và trồng vào luống. Trước khi bứng cây cần tưới nước ẩm trước 10 – 12 tiếng. Khi bứng cây, dùng dầm hoặc xẻng xắn sâu, tránh chạm vào cây và không được để đứt rễ. Mật độ trồng giảo cổ lam phù hợp nhất là 8 cây/1 m2 với khoảng cách cây cách cây là 30cm x 40cm. 1 ha là khoảng 80.000 cây. Có thể bắc giàn chữ A để cây có thể leo và dễ thu hoạch.

Trồng cây giảo cổ lam leo giàn

6.Phân bón và kỹ thuật bón phân

Lượng phân bón cho một ha/năm: 10 tấn phân chuồng hoai mục, 400kg Ure, 500kg Supe lân, 200kg Kaly (cho 1 vụ/1ha).

Phương pháp bón phân: Bón lót toàn bộ lượng phân chuồng và phân Lân; Bón thúc lượng Đạm và Kali còn lại chia đều làm 6 lần bón trong năm:

+ Lần 1: Bón sau khi trồng 20 ngày

+ Lần 2: Bón sau trồng 40 ngày

+ Lần 3: Bón sau trồng 60 ngày

+ Lần 4: Bón sau trồng 80 ngày (sau thu lần 1)

+ Lần 5: Bón sau trồng 140 ngày (sau thu lần 2)

+ Lần 6: Bón sau trồng 200 ngày (sau thu lần 3)

Chú ý: Lần bón cần tính toán để đảm bảo có đủ thời gian cách ly, tránh nguy cơ tồn dư đạm trong dược liệu. Các năm tiếp theo bón 4- 5 lần: Lần 1 bón đầu vụ Xuân, các lần tiếp theo bón sau các đợt thu hoạch.

7. Kỹ thuật chăm sóc

Thường xuyên làm sạch cỏ dại, kết hợp với các lần bón phân.

Tưới nước: Giảo cổ lam là cây ưa ẩm, do vậy cần phải chú ý đến việc tưới nước giữ ẩm đất cho cây sinh trưởng, phát triển thuận lợi; Giảo cổ lam không chịu được úng, vì vậy cần tháo nước ngay cho cây sau những đợt mưa to kéo dài.

8.Phòng trừ sâu bệnh hại

Cây giảo cổ lam ít bị bệnh phá hại đáng kể. Sâu ban miêu xuất hiện gây hại từ tháng 6 đến giữa tháng 7, có thể sử dụng một số thuốc trừ sâu có độc tính thấp như dịch chiết từ lá khổ sâm Metrine (Sokupi 0,36 AS; Wotac 5 EC) lưu ý phun trừ khi sâu mới nở.

Có thể sử dụng một số loại thuốc trừ sâu từ các nhóm hoạt chất mới ít độc hại với người và môi trường như: dịch chiết từ lá khổ sâm Matrine (ví dụ: Sokupi 0,36 hoặc 0,5 AS; Wotac 5EC, 10EC, 16EC); Azadirachtin (từ cây Neem, là một loài xoan ở Ấn Độ), Rotenone (từ cây thuốc cá. Lưu ý phun trừ kịp thời khi sâu non mới nở, còn nhỏ tuổi 1-2. Thời điểm sâu ban miêu gây hại nặng cũng là lúc có thể thu hoạch giảo cổ lam. Vì vậy, nếu thấy mật độ sâu tăng nhanh thì tốt nhất là nên tiến hành thu hoạch dược liệu.

8.Kỹ thuật thu hoạch sơ chế và bảo quản

1. Cây Giảo cổ lam sau 4 – 5 tháng kể từ ngày trồng (tuỳ theo tốc độ sinh trưởng và phát triển về khối lượng dược liệu của cây trên từng thửa ruộng) có thể tiến hành thu hoạch. Cắt toàn bộ cây, chỉ để lại phần gốc cây cách mặt đất khoảng 20 – 30 cm để cây có điều kiện tiếp tục tái sinh cho thu hoạch lứa sau.
2. Sau mỗi vụ thu hoạch, giảo cổ lam tự mọc ra mầm mới. Để sau thu hoạch cây vẫn sinh trưởng phát triển bình thường thì khi thu hoạch nên thu hoạch nông tay, để lại lớp lá vàng dưới cùng.
3. Một số lưu ý về kĩ thuật thu hoạch :
4. Không thu hoạch sau những đợt mưa dài, khi đó hàm lượng hoạt chất thấp và tỷ lệ dược liệu tươi/khô rất cao, phơi lâu khô. Nên thu hoạch vào những ngày nắng to, để đảm bảo dược liệu có màu xanh đẹp.
5. Nên thu hoạch sau khi bón phân ít nhất 3 tuần. Không được thu hoạch sau khi bón phân vì như vậy sẽ còn tồn dư đạm nitrat trong dược liệu, ảnh hưởng đến chất lượng dược liệu.
6. Năng suất trung bình đạt 82,8 – 120 kg dược liệu khô/sào bắc bộ (360 m2)/lứa cắt, tương đương 2.300 – 3.000 kg dược liệu khô/ha/lứa cắt.
7. Sơ chế: cây thu hoạch về, rửa nhanh bằng nước sạch, loại bỏ đất cát, tạp chất, để ráo nước, cắt đoạn nhỏ độ dài từ 2-3 cm, rải đều trên bạt, phơi nắng và thường xuyên đảo đều đến khi khô, độ ẩm <12% là được.
8. Nếu thu giảo cổ lam vào mùa mưa cần có lò sấy, để ẩm lâu ngày sẽ chuyển màu đen, mùi nồng khó chịu, ảnh hưởng tới chất lượng dược liệu.
9. Bảo quản
10. Bảo quản kín trong các bao nilon, đựng ngoài bao tải để tránh rách nát, tránh dược liệu bị hút ẩm trong quá trình bảo quản và vận chuyển đến nơi sử dụng. Bảo quản trong kho thoáng mát, sạch sẽ, khô ráo. Nếu có kho lạnh để bảo quản dược liệu càng tốt. Thường xuyên kiểm tra định kỳ, phát hiện các bao rách, ẩm, mốc, mối, mọt để có biện pháp xử lý kịp thời, tránh dược liệu bị hư hỏng

Liên hệ:

Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài
📍 Địa chỉ: Thôn Vân Đài, xã Chí Hoà, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
📞 Điện thoại: 0983 926 497
📲 Tư vấn Zalo 24/7: 0983 926 497

1. Cơ sở 1: Thôn Vân Đài, xã Hồng Minh, Hưng Yên;
2. Cơ sở 2: xóm Tam Văn, xã Văn Miếu, Phú Thọ;
3. Cơ sở 3: Khu Phú Cường, xã Minh Hoà, Phú Thọ.