Cỏ mần trầu – Dược liệu mát gan, hạ sốt, trị cao huyết áp và rụng tóc

Cỏ mần trầu (Eleusine indica), thuộc họ Hòa thảo (Poaceae), là một loài cỏ mọc hoang phổ biến ở khắp nơi tại Việt Nam. Tuy có hình thái đơn giản, nhưng đây lại là một cây thuốc nam quý, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền để thanh nhiệt, giải độc, hạ sốt, hỗ trợ điều trị tăng huyết áp, rụng tóc và viêm gan.

1. Giới thiệu về cây dược liệu

Tên khoa học: Eleusine indica (L.) Gaertn.
Họ thực vật: Hòa thảo (Poaceae)
Tên gọi khác: Cỏ vườn trầu, Cỏ màn trầu, Cỏ chỉ tía, Mần trầu đất

Đặc điểm sinh học:

Cỏ mần trầu là loại cỏ thân thảo, mọc bò sát đất rồi vươn thẳng lên, cao từ 30–60 cm. Lá hình dải, hẹp, dài, có lông ngắn, bẹ lá thường ôm thân. Cụm hoa mọc thành bông ở ngọn, gồm 3–7 nhánh xếp hình ngón tay, màu tím nhạt đến xanh lục. Quả nhỏ, hình bầu dục, chứa hạt rất nhỏ. Rễ phát triển dạng chùm, sinh trưởng nhanh.

Phân bố:

Cây mọc hoang khắp nơi: ven đường, bãi cỏ, vườn nhà, bờ ruộng… Thường gặp ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt phổ biến tại Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc và Đông Nam Á.

Thành phần hóa học:

Cây chứa các flavonoid, phytosterol, alkaloid, saponin, hợp chất phenolic và các acid hữu cơ. Các hoạt chất này giúp cỏ mần trầu có tính mát, tác dụng hạ nhiệt, giải độc gan, lợi tiểu và kháng khuẩn.

2. Trồng và thu hái

Thời điểm và điều kiện trồng:

Cỏ mần trầu rất dễ mọc, sinh trưởng mạnh trong điều kiện nhiệt đới, đất tơi xốp, ẩm nhưng thoát nước tốt. Có thể trồng quanh năm, lý tưởng nhất là đầu mùa mưa.

Phương pháp nhân giống:

Nhân giống bằng hạt hoặc tách gốc. Nếu để cây già, chúng sẽ tự phát tán hạt và mọc lan nhanh. Khi trồng, chỉ cần rải hạt lên đất ẩm hoặc trồng gốc có rễ xuống luống đất là cây có thể sinh trưởng bình thường.

Chăm sóc:

Tưới nước: Duy trì độ ẩm vừa phải, tránh ngập úng.
Làm cỏ: Do cây mọc thấp và chậm khi còn non, cần làm cỏ và xới đất định kỳ.
Bón phân: Có thể sử dụng phân hữu cơ vi sinh để thúc cây phát triển tốt hơn, đặc biệt là vào giai đoạn trước thu hoạch.

Thu hái và chế biến:

Toàn cây được thu hái khi đang ra hoa. Sau khi nhổ, rửa sạch đất cát, có thể dùng tươi hoặc phơi khô trong bóng râm để bảo quản lâu dài. Dược liệu khô có màu xanh nhạt, mùi thơm nhẹ, vị hơi đắng.

3. Công dụng của cây dược liệu

Trong y học cổ truyền:

Thanh nhiệt, giải độc gan, lợi tiểu.
Hạ sốt, giảm đau đầu, giải cảm.
Trị cao huyết áp, giúp ổn định huyết áp tự nhiên.
Làm mát máu, hỗ trợ điều trị vàng da, viêm gan, men gan cao.
Trị rụng tóc: Nước sắc từ cỏ mần trầu có thể gội đầu để giảm rụng tóc, kích thích mọc tóc.
Trị ho, viêm họng, đau họng, cảm sốt.
Chữa mụn nhọt, mẩn ngứa, phát ban.

Trong y học hiện đại:

Nhiều nghiên cứu cho thấy cỏ mần trầu có tác dụng hạ huyết áp nhẹ, hỗ trợ giải độc gan, kháng khuẩn và chống viêm.
Một số thí nghiệm cho thấy dịch chiết từ cây có khả năng ức chế men gan ALT, AST, có tiềm năng hỗ trợ điều trị viêm gan.

Liên hệ:

Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài
📍 Địa chỉ: Thôn Vân Đài, xã Chí Hoà, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
📞 Điện thoại: 0983 926 497
📲 Tư vấn Zalo 24/7: 0983 926 497

Cơ sở 1: Thôn Vân Đài, xã Hồng Minh, Hưng Yên;
Cơ sở 2: xóm Tam Văn, xã Văn Miếu, Phú Thọ;
Cơ sở 3: Khu Phú Cường, xã Minh Hoà, Phú Thọ.